İRAN İSLAM CUMHURİYETİ’NDE NEOLİBERAL REFORM POLİTİKALARI NEOLIBERAL REFORM POLICIES IN ISLAMIC REPUBLIC OF IRAN

Esra Dik

Abstract


ÖZET

Jeopolitik olarak Ortadoğu coğrafyasında stratejik önem taşıyan İran, Ayetullah Ruhullah Hümeyni öncülüğünde Pehlevi Hanedanlığı’nın ortadan kaldırılarak İran İslam Cumhuriyeti’nin 1979 Devrimi ile kurulmasından bu yana dış dünyadan gelen çeşitli yaptırımlarla karşı karşıya kalmıştır. Bu durum İran’ın iç ve dış tehditlere karşı çeşitli iç savunma mekanizmaları geliştirmesine neden olmuştur. İran rejiminde tüm politik ve iktisadi girişimlerin zorunlu olarak gözetmesi gereken temel ilke “rejimin güvenliği ve sürekliliği” olarak tanımlanabilir. Bu ilke temelinde İran hem kendi iç dinamiklerini hem de dış dünya ile ilişkilerini yönetmeye çalışmaktadır.  İran’ın karşı karşıya kaldığı en temel sorunların başında ekonomide yaşanan istikrarsızlık gelmektedir. Uzun süren İran-Irak Savaşı’ndan (1980-1988)  bu yana İran, ekonomi politikalarında sürekli bir restorasyon süreci yaşanmaktadır.   Reformcu hükümetlerin iktidara geldiği dönemlerde reform süreçleri hızlanmış ve dış dünyaya entegrasyon konusunda çaba harcanmıştır. Bunun yanında reformcuları kontrolü altına almaya çalışan başta Rehberlik makamı olmak üzere dini yapılar da dış dünyaya karşı rejimi tehdit altına alacak kararların engellenmesi yönünde tavır almıştır.  Bu açıdan İran’ın devlet yapısı reform politikalarının uygulanabilirliğini etkileyen bazı direnç mekanizmalarını sisteminde barındırmaktadır. Dolayısıyla reform ajandası ile politik yapının bir arada düşünülmesi gerekmektedir.

Dışa kapalı ekonomisinin aksine İran, 2000’li yıllardan itibaren neoliberal ekonomi politikalarını benimsemiş ve bu yönde reform programları geliştirmiştir.  Devletin küçültülmesi, özel sektörün teşviki ve özelleştirme politikalarının takip edilerek devletin müdahale alanının sınırlanması öncelikli reform başlıklarındandır. Dış dünya ile entegrasyon çabasında olan İran’ın aynı zamanda içsel dengelerini koruma kaygısı bu reformların yönünü büyük ölçüde etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı, İran’da reform süreçlerine egemen olan neoliberal ekonomi politikalarının uygulanabilirliğini bugüne kadar İran’da geliştirilen reform girişimleri ve politik yapı üzerinden analiz etmektir.  

Anahtar Sözcükler: İran İslam Cumhuriyeti, neoliberal politikalar, reform, istikrar, Rehberlik Makamı.

ABSTRACT

Iran which has strategically important role as geopolitics in the Middle East area has been exposed various sanctions from the outside world since the establishment of the Islamic Republic of Iran with 1979 Revolution by removing the Pahlavi Dynasty under the leadership of Ayatollah Rohullah Khomeini.  This situation led the Iran to develop various internal defense mechanisms against internal and external threats. The fundamental principle that all political and economic initiatives must take into account  can be defined as "the security and continuity of the regime" in the Iranian regime. On the basis of this principle, Iran has seeked to manage its internal dynamics as well as its relations with the outside world. One of the most fundamental problems that Iran faces is the instability in the economy. Since the prolonged Iran-Iraq War (1980-1988), Iran continously has undergone a restoration process in its economic policies. The reform processes has been accelerated in the reformist governments periods and reformists tried to integrate to the external world. Besides, the religious structures especially the Supreme Leader- Rahbar  has tried  to control the reformers, have taken a barrier to prevent some decisions that would threaten the regime against the outside world. In this respect, the state structure of Iran contains some resistance mechanisms that affect the implementation of reform policies. Therefore, the reform agenda and political structure should be considered together.

On contrast the closed economy, Iran has adopted neoliberal economic policies since the  2000’s and it has developed reform programs in this aspect. The main priority reform areas are restriction of the intervention area of the state via government downsizing, the pursuit of encouraging private sector and privatization policies.

The fear of preserving the internal balances of Iran which is in the same time process of integration with the outside world, is greatly affecting the direction of these reforms.  The main purpose  of this study is to analyze the applicability of the neoliberal economic policies which has dominated the reform processes in Iran through the  reform initiatives and the political structure  in Iran until now.

Key Words: Islamic Republic of Iran, neoliberal policies, reform, stability, Supreme Leader-Rahbar.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


............................................................................................................................................................................................................................

HOW DO YOU REGISTER and SUBMIT AN ARTICLE?

Registering and Logging in

Submitting an Article