TARİHİ NEYLER ÜZERİNDEN TÜRK MÛSİKÎSİ’NDEKİ ANA DİZİ MESELESİNE BİR BAKIŞ

Ali Tan

Abstract


Tarihsel süreçte perdeler, yazılı gelenekte tasvir edilirken bir yandan da geleneğin ilettiği tarihi sazlar üzerinden günümüze erişmişlerdir. Perdeli ya da perdesiz sazlardan bu manada istifade etmek mümkündür. Burada, sazların üzerindeki perde yerlerinden ya da sazların yapım şekillerinden elde edilen bilgilerin esasen birer model olduğu unutulmamalıdır. Ney sazı üzerinden de böyle modeller çıkarılabilir. Çünkü perdeler, ney sazının üzerindeki açkı kodları ile günümüze erişmiştir. Neyler ayrıca perde modelleri ile birlikte perdelerin dizilimi ile ilgili matematiksel bir tabloyu da üzerinde barındırır. Neylerin sağladığı modellerde perdelerin temayül ettiği yönler (pest-tiz) araştırmacı açısından önemli birer veridir. Buradan hareketle bildirinin birinci bölümünde 18. 19. yüzyıla tarihlendirilen neylerin perde dizilimine, özellikle segâh ve çargâh perdelerine, değinilecektir.

            Bildirinin ikinci bölümünde ise Türk Mûsikîsindeki ana dizi meselesi ele alınacaktır. Bilindiği üzere ana dizi oldukça tartışmalı bir konu olarak güncelliğini yitirmemiştir. Gelenek ile olan ilişkisi birçok kez tartışılmış olan ana dizide bazı karakteristik baskıları kurgulamak kabil değildir. Bildirinin bu kısmında dinleyicilere tartışma zemini hakkında bilgi verilecektir.

            Üçüncü bölümde 18.-19. yüzyıllara tarihlendirilen neylerin perde yerleri üzerinden Türk Mûsikîsi’ndeki ana dizi meselesine çeşitli göndermeler yapılacak; özellikle çargâh ve segâh perdeleri üzerinden ana dizinin kabiliyetleri sorgulanacaktır.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


............................................................................................................................................................................................................................

HOW DO YOU REGISTER and SUBMIT AN ARTICLE?

Registering and Logging in

Submitting an Article