Türk Siyasetinde Politik Alanın Daralması/Genişlemesi Bağlamında Darbeler ve 15 Temmuz

Bünyamin Bezci

Abstract


Siyaset her daim sırlı alanlarda yapılagelen bir faaliyet olmuştur. Bu bağlamda Türk siyaseti de istisna değildir. Tanzimatçılar Padişah’ın yetki alanını meşrutiyetle sınırlandırarak politik olanın alanını genişletmeye çalışıyormuş gibi görürünse de ne Tanzimatçılar ne de İttihatçılar hatta ne de Cumhuriyetçiler politik alanı geniş tutmuştur. Vesayet altında tutulması gereken ahaliye bırakılan bir politik karar alanı olmamıştır.

Çok partili hayata geçişle birlikte kültürel alanda Cumhuriyetçilerin toplumsal sınırları zorlamasına son verilmiştir. Fakat politik alandaki kararlar konusu halen toplum değil, devlet meselesidir. 1960 sonrası başlayan ve 15 Temmuz ile sonlanan askeri darbe sürecinde toplumsal/politik alan ekonomiye indirgenmiştir. Nitekim siyasal iktidar oyunu ekonomik rantın dağıtımından öteye gidememiştir. Kültürel ve ekonomik açıdan her faaliyetine karışılmayan ahalinin devletin güvenlik ve siyasal konseptine sadık kalması beklenmektedir.

1980 darbesi Cumhuriyetin kurucu neslinden sonra ilk kez ahaliye uygun olduğu düşünülen Türk-İslam sentezi biçiminde bir kültürel iddiayı desteklemiştir. Böylece 1970 yılların ideolojik bölünmüşlüğünün aşılacağı hayal edilmiştir. Fakat dışa açılan, küreselleşen ve postmodernite ile parçalanan toplumsallık için bütünsel kültürel iddialar karşılığını bulmamıştır. Toplumsal tabanı güçlü olan İslamcı ve Kürtçü politik iddialar karşısında siyasal sistem güvenlik politikaları ile ayakta durmaya çalışmıştır.

28 Şubat güvenlik politikalarının toplumsal alanda kapsam dışı yapılar bırakmamasının tarihidir. Cumhuriyetin kurucu nesli ne askeri iktidar alanını ne de siyasal iktidar alanını zaten toplumsallaştırmış değildi. 12 Eylül kültürel alanı kontrol altına almaya çalışmıştı. 28 Şubat süreci ise ahalinin elinde kalan son alan olan ekonomik alanı da işgal etmiştir.  Yeşil sermayenin tasfiyesi bağlamında atılan adımlar piyasanın çığrından çıkmasını beraberinde getirmiş ve 28 Şubat sürecinin sonunu hazırlamıştır.

Bu anlamda Türkiye’de politik alanine Tanzimattan beri giderek daraltıldığını iddia etmek zor değildir. Özellikle darbe süreçleriyle birlikte politik olanın daraltırlması güvenlik politikaları tarafından da meşrulaştırılmıştır. Bir anlamda iktidarın her alanında siyasetin toplumsal anlamı kalmamıştır. Darbe süreçleri sonrasında uzun zamandır güvenlikleştirilerek politik anlamda sterilize edilen alanlar yeniden politik anlamlar kazanmıştır.

2002 sonrası Ak Parti öncelikle ekonomik alanı politik karar alanına dahil etmiş ve çözdüğü sorunlarla birlikte toplumsal meşruiyetini artırmıştır. Diğer taraftan açılım politikaları ve askeri iktidar alanını daraltan politik hamlelerle güvenlik alanını da politik karar sistemi içine sokmuştur. 27 Nisan bildirisi darbeci askerlerin son nefesi olmuştur. Ak Parti poltikalarının bir sonraki rakibi kültürel alandaki iktidarını eğitim alanından başlayarak bürokratik alana doğru genişleten Paralel Devlet Yapısına (PDY) karşı olmuştur. 15 Temmuz PDY’nin iktidar alanını silahlı bir direnişle genişletme çabasıydı. Fakat darbe teşebbüsü ahali bağlamında politik bir patlama ile sonuçlanmıştır. Cumhuriyetin kuruluş aşaması dahil bütün darbe süreçlerinde politik karar alanından dışlanan ahali kendi kaderini kendisi tayin etmiştir. Bu nedenle 15 Temmuz daralan politik alanın bir devamı değil, ahalinin topyekun politikleşmesinin bir sonucudur. Darbe sürecini başarısızlığa uğratan ahali kültürel, ekonomik, askeri ve siyasal alanı tümden kaplamıştır. Bugün Türk siyasetinde politik karar alanı ve toplumsal meşruiyet tabanı genişlemiştir. Anayasal sistemdeki değişiklikler ise politik alanın genişlemesinin hukuki ifadesidir.       


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


............................................................................................................................................................................................................................

HOW DO YOU REGISTER and SUBMIT AN ARTICLE?

Registering and Logging in

Submitting an Article