Darendeli Muhammed İbn Ömer’in Beydâvî Hâşiyesi - Ğâfir Suresi 11. Ayet Örneği –

HALİL ALDEMİR

Abstract


Osmanlı Devleti döneminde yaşamış ve XVIII. yüzyılın başlarında vefat etmiş olan Darendeli Muhammed İbn Ömer, tefsir ve fıkıh ilmi başta olmak üzere birçok alanda Arapça eser vermiş bir İslam âlimidir. Bu eserlerinden biri hâşiye niteliğinde olup dirayet tefsirinin en önemli temsilcilerinden Beydâvî’nin Envâru’t-tenzîl ve esrâru’t-te'vîl adlı tefsiri üzerine yazılmıştır. Ancak bu haşiye, söz konusu tefsirin tamamını kapsamamaktadır. Beydâvî’nin Ğâfir Suresi’nin 11. ayetini tefsir ederken söyledikleri hakkındadır.

Beydâvî ayette geçen iki öldürmeyi; insanın yokluğu ve eceli gelince vefat etmesi, iki diriltmeyi de; hayata başlaması ve öldükten sonra yeniden dirilmesi şeklinde yorumlamıştır. Darendeli Muhammed İbn Ömer onun bu yorumunu eleştirmiş ve kabirde sorgu-suali inkâr edenlerle aynı düşündüğünü belirtmiştir.

Beydâvî temriz siğası ile iki diriltmenin; insanın dünyaya gelmesi ve kabirde diriltilmesi, iki öldürmenin de; vefat etmesi ve kabirde sorgu-sualden sonra yeniden canının alınması olarak açıklandığını aktarmıştır. Muhammed İbn Ömer bu ise onun burada temriz sigasını kullanmasını eleştirir ve bu görüşün daha isabetli olduğunu dirayet tefsirinin araçlarını kullanarak ortaya koyma çabası içerisine girmiştir. 

Yazma bir nüsha üzerinde mezheplerin görüşlerini karşılaştırma yöntemi üzerine dayalı bu çalışma XVII. ve XVIII. yüzyılda genel anlamda Osmanlı toplumunda İslâmî ilimlerin, özellikle de tefsir ilminin durumu, özel anlamda da ilmî çevrelerde yapılan tartışmalardan birine ışık tutmaktadır

 


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


............................................................................................................................................................................................................................

HOW DO YOU REGISTER and SUBMIT AN ARTICLE?

Registering and Logging in

Submitting an Article