Planlı Davranış Teorisi Çerçevesinde Akıllı Telefon Satın Alma Davranışlarının İncelenmesi: Rize Örneği

Önder Dilek

Abstract


Planlı Davranış Teorisi (PDT), insanların toplumsal davranışlarının belirli sebeplerden kaynaklandığını ve planlanmış bir şekilde ortaya çıktığını savunur. Teoriye göre bir davranışın ortaya çıkabilmesi için öncelikle Niyetin oluşması gerekir. Niyeti de Davranışa Yönelik Tutum (DYT), Öznel Normlar (ÖN) ve Algılanan Davranışsal Kontrol (ADK) belirlemektedir (Erten, 2002: 220). Niyet; bireylerin ilgili davranışı gerçekleştirme ya da gerçekleştirmeme yolundaki planlarını göstermektedir (Kocagöz, 2010: 32). Davranışa Yönelik Tutum; bir kişinin söz konusu davranışa yönelik olarak olumlu veya olumsuz hislerini ifade etmektedir. Ajzen’e (2005) göre, kişinin bir davranışı gerçekleştirip gerçekleştirmemesi sonucunda algıladığı sosyal baskıya ise Öznel Normlar denmektedir. Son olarak Algılanan Davranışsal Kontrol ise, bireyin davranışta bulunmasının kendi kontrolünde olup olmadığıyla ilgili algılamasıdır (Küçük, 2011: 148).

Bu çalışmanın amacı, akıllı telefon satın alma davranışlarının PDT çerçevesinde incelenmesidir. Bu amaçla 4 bölüm 63 sorudan oluşan anketler yüz yüze uygulanmıştır. Anakütleyi oluşturan 2017 yılı Rize il nüfusu 331.048’dir.  Anakütleyi temsil edecek örnek hacmi %5 önem düzeyinde ve %5 hata payı ile 384 olarak tespit edilmiştir. Ancak eksik ve yanlış doldurmalar olabileceği düşünülerek 764 adet anket uygulanmış ve tutarsız olanlar çıkarıldıktan sonra kalan 720 anket değerlendirilmeye alınmıştır.

Ölçeklerin güvenilirliği Cronbach alfa (α) katsayısı ile, bağımsız değişkenlere ait soruların faktörlere beklenildiği şekilde ayrılıp ayrılmadığı faktör analizi ile ve hipotezlerin testi ise regresyon analiziyle gerçekleştirilmiştir. Cronbach’s Alpha değerleri ise anketteki 43 Likert tipi ifade için α=0.874, PDT modelinde yer alan bağımsız değişkenlerden DYT ölçeği için α=0.879, ÖN ölçeği için α=0.876, ADK ölçeği için α=0.781 ve Niyet ölçeği için α=0.724 o olarak hesaplanmıştır.

Regresyon analizi sonucunda; DYT, ÖN ve ADK ile Niyet arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu ve Niyet üzerindeki değişim öncelikle DYT tarafından oluşturulduğu tespit edilmiştir. İkinci analizde, bağımlı değişken olan Satın Alma Davranışı ile bağımsız değişkenler ADK ve Niyet arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, Niyet değişkeninin Satın Alma Davranışını belirlemede ilk sırada geldiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler:

Akıllı Telefon, Satın Alma Davranışları, Planlı Davranış Teorisi, Rize


References


Ajzen, I., (2005), Attitudes, Personality and Behavior, Open University Press, McGraw- Hill, Second Edition.

Erten, S. (2002). ‘‘Planlanmış Davranış Teorisi ile Uygulamalı Öğretim Metodu’’, Hacette Üniversitesi Edebiyat Der. Cilt:19, Sayı:2. 217-233.

Kocagöz, E. S. (2010). Kadınların Makyaj Malzemelerini Satın Alma Davranışlarının İncelenmesi: Planlanmış Davranış Teorisinin Bir Uygulaması, (Basılmamış Doktora Tezi), Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.

Küçük, E. (2011). ‘‘Planlanmış Davranış Teorisi Çerçevesinde Mali Müşavir (SMMM) Olma Niyetinin Altında Yatan Faktörlerin Analizi’’, ZKÜ Sosyal Bilimler Ens. Der. Cilt:7, Sayı:14. 145-162.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


............................................................................................................................................................................................................................

HOW DO YOU REGISTER and SUBMIT AN ARTICLE?

Registering and Logging in

Submitting an Article