Osmanlı-Venedik Ticari İlişkilerinde Saray Kumaşlarının Yeri

Cemile Tuna

Abstract


Venedik Cumhuriyeti’nin Balkanlar, Ege, Karadeniz, Bizans İmparatorluğu ve Anadolu Beyliklerinden Aydınoğulları ve Menteşeoğulları’yla 13. Yüzyılda başlayan ticaret yapma serbestisi, Osmanlı Devletinin 1453 yılında Konstantinopolis’i fethetmesiyle sona ermiştir. Yeni kurulan Osmanlı Devleti ve güçlü Venedik Devleti arasında başlayan ikili anlaşmalar süresince siyasi ve ticari ilişkiler, sanat ve kültür etkileşimleri güçlenerek yüzyıllar boyunca devam etmiştir. Osmanlı Sultanları 16. ve 17. Yüzyıllarda çeşitli tarihlerde Venedikli tüccarlara serbest ticaret lehine ‘ahdname’ (kapitülasyon) garantileri bağışlamışladır ve imtiyazlı tüccarlar, Osmanlı kara ve deniz sınırları içinde serbestçe ticaret yaparak lüks ve kaliteli Batı mallarının ülkeye girmesini sağlamışlardır.

Venedik’ten İstanbul’a ulaşan malların önde gelen kalemlerini İstanbul’da Ali Kurna olarak bilinen (a.ligorna) filigranlı kağıtlar, Murano Adası camları ve damask, brokar, kadife gibi kıymetli ipekli kumaşlar oluşturuyordu.

Osmanlı Sultanlarının tercih ettikleri lüks ipekli kumaşlar sadece teknik bir beceri ürünü değil, ait oldukları dönemin dinsel, siyasal ve sosyal düşünce dünyasının ekonomik bir simgeleri idiler. Venedik Lagun atölyelerinde yüksek işçilikle dokunan ipekli kumaşlarda kullanılan geleneksel Osmanlı desenleri, kırmızı renk ve altın işlemeler Venedik dokuma tekniği ve Osmanlı zevkini yansıtmaktadır. Saray tarafından görevlendirilen hassa tacirleri tarafından sipariş edilen İtalyan (Venedik, Florantin) kumaşları, Osmanlı narh defterlerinde ve Topkapı Sarayı Müzesi envanterinde kayıtlıdır. Kaftanlar, döşemelikler ve el yazması cilt kapaklarında; Venedik kadifesi, telli diba, atlas, münakkaş kemha, zerbaft gibi kıymetli ipekli kumaşlar kullanılmıştır. Saraydaki kadife kaftanlardan sadece ikisinin Osmanlı kadifesi, diğerlerinin altın telli çatma Venedik kadifesinden olması, Osmanlı Sultanlarının beğenilerinin göstergesidir.

Bu bağlamda; Osmanlı-Venedik siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkileri kumaşlar üzerinden irdelenecektir.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


............................................................................................................................................................................................................................

HOW DO YOU REGISTER and SUBMIT AN ARTICLE?

Registering and Logging in

Submitting an Article