Saraybosnalı Mehmed Hanciş ve Nisâ Sûresi Ahkâm Âyetleri Tefsîri

Ekrem Gülşen

Abstract


1906 Saraybosna doğumlu olan Mehmed Hanciş, ilköğrenimini ülkesinde yapmıştır. 1931’de Ezher Üniversitesini bitirmiştir. 1932’de Saraybosna Gazi Hüsrev Bey Medresesinde ilk görevine başlamıştır. Aynı zamanda medresenin kütüphane müdürlüğünü de üstlenen Hanciş, 1944’de vefatına kadar Saraybosna Yüksek Şeriat Okulunda müderrislik, Hidâyet Cemiyeti başkanlığı ve Hidâyet dergisinin de başyazarlığını üstlenmiştir.

38 senelik hayatına 300 civarında irili-ufaklı çalışma sığdıran Hanciş, İslâm kültürünün tefsir, hadis, fıkıh, akîde ve İslam tarihi başta olmak üzere bütün sahalarında eserler vermekle birlikte, ilmî birikimini daha çok hadis sahasına hasretmiştir. Tefsirle alakalı olarak pek çok müfessirin ilgisini çeken Kur’ân tarihi ve ahkâm âyetleri tefsirine yoğunlaşmıştır. Bizim üzerinde çalışma yapacağımız eseri Saraybosna Yüksek Şeriat Okulunda hocalık yaparken öğrencilere verdiği ders notlarından meydana getirdiğini zannettiğimiz Nisâ Sûresi Ahkâm Âyetleri Tefsiri isimli çalışmasıdır. Yazma halinde Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi 966 numarada kayıtlı bir nüshası bulunan Hanciş’in bu çalışması 60 varaktan müteşekkildir. Arapça, Türkçe ve Boşnak dillerinde mahir olan Hanciş, çalışmasını Arapça kaleme almıştır. Eser, çok rahat okunan nesih yazı ile yazılırken, ayetler ise belirgin hat ile kaydedilmiştir. Çalışma Nisâ sûresinin ahkâmla ilgili 2-100. ayetleri arasında bulunan 46 âyeti, özellikle Hanefiler bazında, bazen de diğer mezhep ve fıkıh bilginlerinin görüşlerine müracaat edilerek fıkhî tefsirini yapmaktadır.

Çalışmada, Bosna’da büyük tartışmalara yol açan hicret konusu başta olmak üzere, yetimler, adam öldürme, çok eşlilik, mehir, miras, evlilik ve bununla ilgili konular ve hükümleri ele alınmaktadır.

Dönemin Saraybosna Yüksek Şeriat Okulu müderrislerinden olan müellif, öğrencileri için ders kitabı olarak hazırladığını düşündüğümüz bu çalışmasında, Taberî (310/923), Cessâs (370/980), Zemahşerî (538/1144/), İbn Atıyye (546/1151), Râzî (606/1210), İbn Arabî (638/1240), Kurtubî (671/1272), Beyzâvî (685/1286), Nesefî (710/1310), İbn Kesîr (774/1374), Celâleyn (911/1505), Şevkânî (1250/1830), Âlûsî (1270/1854) ve Sıddîk Hasan Han (1307/1890) gibi kaynaklardan yararlanmıştır.

İsminden de anlaşılacağı gibi Ahkâm âyetleri tefsiri olan çalışmanın diğer yönleri daha çok çalışmamızın neticesinde ağırlık kazanacaktır.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


............................................................................................................................................................................................................................

HOW DO YOU REGISTER and SUBMIT AN ARTICLE?

Registering and Logging in

Submitting an Article