Ahmed Cevdet Paşa Perspektifinden Bir Devletin Kamu Maliyesi Anatomisi

Ahmet Burçin YERELİ, Altuğ Murat KÖKTAŞ, Ali Gökhan GÖLÇEK

Abstract


Osmanlı Devleti’nin dönüşüm ve modernleşme sürecinde söz sahibi olan Ahmed Cevdet Paşa (1823-1895), Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerinde yaşamış olan bir devlet adamıdır. Görev aldığı sürece, etkin bir role sahip olan Cevdet Paşa, iktisatçı olmamasına rağmen, ilgilendiği ve incelediği ülkeler özelinde Osmanlı Devleti’nin iktisada ilgisiz kalamayacağını söylemiştir. Bu noktada kamu maliyesinin modernleşmesini önkoşul olarak sunan Cevdet Paşa, sosyoekonomik tespitlerde bulunmuştur.

Cevdet Paşa, Osmanlı Devleti’nin tüm evrelerini kendi perspektifinden anlatmış ve ilerleme, gelişme ve gerileme süreçlerini içinde yaşadığı toplumu da dikkate alarak yorumlamıştır. Bilindiği üzere Osmanlı ekonomisi çizgisel bir seyir seyretmemiş, birçok kez dış ülkelerin etkisi ve zoruyla boyut değiştirmiştir. Özellikle dış ticaretin gelişmesi, borçlanmanın artması, yabancılara verilen imtiyaz ve kapitülasyonlar, dünyada yeni pazarların ortaya çıkması ve sanayileşmenin başlamasıyla, Osmanlı Devleti 18. ve 19. yüzyıllarda devlet yapısı, idare şekli, ekonomisi ve toplumsal yapısıyla bir bütün olarak değişime uğramış ve farklı eğilimlere yönelmiştir.

Çalışmanın konusunu Osmanlı Devleti’nde 19. yüzyılda yaşadığı devlet ekonomisinin dönüşümü, reform çabaları ve uygulamadaki yanlışlar oluşturmaktadır. Özellikle 19. yüzyılın ikinci yarısında yabancı sermayenin ülkeye hücum etmesi, dış borçlanmanın çok büyük meblağlara ulaşması ve nihayetinde 1875 yılında moratoryum ilanı ile Osmanlı ekonomisi iflas bayrağını çekmiştir. Çalışmanın odak noktası olan kamu maliyesi, Ahmed Cevdet Paşa’nın bizzat kaleme aldığı ve hatıratlarını yazdığı “Tarih-i Cevdet” adlı eserindeki görüşleri ışığında incelenecektir. 

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


............................................................................................................................................................................................................................

HOW DO YOU REGISTER and SUBMIT AN ARTICLE?

Registering and Logging in

Submitting an Article